أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

345

قانون ( فارسى )

نسخه چهار رطل پر گل سرخ را در ظرفى شيشه‌اى بريز و ده رطل آب گرم بر آن اضافه كن ! سر شيشه را محكم ببند و بگذار يك شبانه‌روز بماند ؛ آنگاه پره‌هاى گل را بيرون آور و بفشر و خوب مچاله كن و بپالاى ! ده رطل شكر بياور و با آن آب كه يك شبانه‌روز در شيشه با گل نشسته است مخلوط كن و بگذار اين مخلوط آرام‌آرام بر آتش نرم بپزد تا غليظ و پرمايه مىشود . حاصل را بپالاى و اين پاليده را استعمال كن ! 13 - جلّاب با گلاب شكر تبرزد ساييده را بياور و پيمانه كن و در مقابل هر پيمانه از شكر سه پيمانه گلاب خوب و صاف به آن افزوده و باهم بر آتش بگذار كه مخلوط به آرامى بپزد تا يك‌سوم مىماند و كف اگر داشت آن را بگير ! اگر خواستى كه زعفران هم در آن وارد باشد ، در اثناى پختن بر آتش زعفران ناكوبيده را در كيسه‌اى پارچه‌اى بريز و چنان كه گفتيم در ديك بياويز كه زعفران به مواد در حال جوشيدن برسد و هر ساعت آن را بفشر تا مدت پختن خاتمه يابد . اگر خواستى كه بعدا زعفران در آن وارد كنى ، بعد از آنكه ديك را از آتش برگرفتى ، زعفران ساييده را قبل از آنكه گلاب سرد شود در آن ريز و بهم زن . گلاب قند را در ظرفى شيشه‌اى نگهدار و از آن استفاده كن ! 14 - شراب پياز دشتى « 1 » كسى كه سوءهاضمه دارد ، كسى كه فساد به معده‌اش راه يافته و كسى كه مادهء خلط بلغم غليظ در معده يا در روده‌اش جمع شده است ، به شراب پيازدشتى پناه ببرد . در علاج فساد مزاجى كه آن را سوء قنيه ( بهره نديدن از غذا ) نامند و مقدمهء بيمارى استسقا است ، شراب پياز دشتى كارساز است . در علاج استسقا ، يرقان و درد طحال ، شراب پياز دشتى رل مهمى را بازى مىكند . در علاج بيمارى فالج كه با سستى و فروهشتگى تن همراه است ، در علاج لرزش قبل از تب ، در بازگشايى بندآمده‌هاى درونى ، در علاج خلل‌پذير شدن سر ماهيچه‌ها و در علاج درد گردن شراب پياز دشتى كدخداست . شراب پياز دشتى بول را ادرار مىدهد و خون حيض بندآمده را به جريان مىاندازد . اما اين قدر هست كه براى پىرگها كمى زيان دارد و كسى كه تب دارد آن را نخورد خوب است . كسى كه قرحه در درون دارد اگر شراب پيازدشتى بخورد زيان مىبيند . دستور ساختن شراب پياز دشتى به قرار زير است : پياز دشتى را بياور و چنان كه ياد گرفتى قطعه‌قطعه كن ! يعنى با كارد چوبين قاچش كن و بگذار

--> ( 1 ) - در كتاب قانون در طب چاپ تهران ، از شراب پياز دشتى خبرى نيست و از قلم افتاده است - م .